Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu (ul.Narutowicza 64)

Otoczone ogródkami, sadami, polami, bielone wapnem i kryte strzechą chaty, kuźnia, karczma, kościół z dzwonnicą, dwory ziemiańskie - całość przypomina gotową scenografię filmu. Niezwykle urokliwe jest już samo usytuowanie skansenu - malowniczy, liczący ponad 50 hektarów teren, nieopodal ujścia dwóch rzek Skrwy i Sierpienicy. Wizyta w tym miejscu to podróż w czasie do XIX-wiecznej mazowieckiej wsi. Zobaczyć tu można około 80 obiektów dużej i małej architektury budownictwa ludowego reprezentujących północne Mazowsze, między innymi jedyną zachowaną na Mazowszu drewnianą karczmę, wciąż działającą kuźnię, XVIII-wieczny kościół, w którym odprawiane są nabożeństwa czy dwa dwory ziemiańskie. Odtworzono włościańskie chaty wraz z budynkami gospodarczymi, odzwierciedlające układ przestrzenny tradycyjnej wsi rzędowej. Wiejski klimat podkreślają przydrożne kapliczki, studnie, gołębniki, piwnice i pasieki. W ogródkach kwiatowych i warzywnych, w sadach i na polach uprawiane są dawne odmiany kwiatów, ziół, warzyw, owoców i zbóż. Wnętrza sprawiają wrażenie zamieszkałych. W oknach da się zauważyć doniczki z pelargoniami, a w zagrodach i na pastwiskach zwierzęta. Nawet praca wre tutaj zupełnie jak dawniej - wykonywane są prace domowe, gospodarskie, polowe a także pokazy tradycyjnych rzemiosł. Ekspozycja muzealna zmienia się zgodnie z rytmem pór roku. Przybliża zwyczaje związane z najważniejszymi świętami religijnymi oraz uroczystościami rodzinnymi. Odwiedzający poznają między innymi obrzędowość wielkanocną, bożonarodzeniową, przyglądają się jak wykonywano codzienne prace gospodarskie. Słowem tętniąca życiem wieś sprzed stu lat… Na terenie skansenu znajduje się też galeria rzeźby, gdzie można podziwiać bogatą kolekcję prac ludowych artystów z okolic Sierpca. W powozowni natomiast zgromadzono zabytkowe pojazdy wywodzące się z przełomu XIX i XX wieku: lando, sanie petersburskie, bryczki i wolanty są wizytówką środków transportu dworskiego.

Tyle Miejsc

Muzeum Więzienia Pawiak (Warszawa, ul. Dzielna 24/26)

Dzieje więzienia przy ulicach Dzielnej i Pawiej (wzniesionego w latach 1830–1836) zdominowała tragiczna historia lat 1939–1944 – i temu okresowi poświęcono zasadniczą część ekspozycji muzealnej. Ukazano z jednej strony niemiecki system okupacyjny w Polsce, funkcjonowanie aparatu represji, z drugiej zaś dokonania Polskiego Państwa Podziemnego, jego organizację i zasięg, różne formy walki społeczeństwa polskiego, w tym działalność pawiackiej siatki konspiracyjnej utrzymującej stałą łączność między więźniami a wolnością oraz akcje likwidacyjne na oprawcach z Pawiaka. Można tu zobaczyć zdjęcia, dokumenty, prasę i inne wydawnictwa konspiracyjne, plakaty, obwieszczenia, mapy, grypsy, powstałe w więzieniu przedmioty, wiersze i rysunki. Stanowisko multimedialne umożliwia poznanie mapy straceń ludności Warszawy i okolic w latach okupacji oraz drogi z Pawiaka na Szucha, którą wożono więźniów na przesłuchania. Ta część ekspozycji jest też źródłem wiedzy o ostatnich dniach więzienia: o likwidacyjnych transportach więźniów do KL Ravensbrück i KL Gross-Rosen i dziejach obiektu podczas Powstania Warszawskiego – aż do 21 sierpnia 1944 r., gdy budynki Pawiaka zostały wysadzone w powietrze.

Wystawa „Pawiacki dzień 1939–1944” pozwala poznać przebieg dnia osadzonych. Został on odtworzony między innymi na podstawie wspomnień długoletnich więźniów funkcyjnych: Leona Wanata, pisarza w kancelarii więziennej, i dr Anny Czuperskiej, lekarki szpitala kobiecego. Wystawa „Zapamiętajmy Ich Twarze” przybliża z kolei indywidualne losy więźniów tego miejsca zamordowanych na Pawiaku, w areszcie w alei Szucha, w egzekucjach lub obozach.

Integralną część ekspozycji stanowią zrekonstruowany korytarz więzienny oddziału VII i pięć cel, między innymi cela kwarantanny i cela śmierci, z trzech różnych okresów. Wnętrza wyposażono zgodnie z rysunkami, opisami i relacjami więźniów Pawiaka z czasów carskich, z międzywojnia i z lat okupacji niemieckiej. W sali reliktów i grypsów prezentowane są natomiast wydobyte z gruzów elementy wyposażenia więzienia, które nie zostały wykorzystane podczas odbudowy. Można w niej również posłuchać nagrań grypsów, będących bezcennym świadectwem swoich czasów.

Tyle Miejsc

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie (Al.Jerozolimskie 3)

Ekspozycja stała ukazuje historię wojskowości polskiej od powstania państwa w X wieku do zakończenia II wojny światowej w 1945 roku. W Sali średniowiecza prezentowane jest uzbrojenie rycerstwa polskiego do XV w. Szczególnie cennym zabytkiem jest złocony hełm - szyszak z diademem z X-XI w. Zobaczyć tu można pełną zbroję kolczą z XIII w. oraz dwa miecze znalezione na pobojowisku pod Płowcami. Centralny akcent stanowi obraz autorstwa Wojciecha Kossaka pt. Bitwa pod Grunwaldem. W dalszej części ekspozycji uwagę zwraca kolekcja zbroi renesansowych, a wśród nich typowe dla tego okresu zbroje maksymiliańskie. Szczególną rolę w naszej historii odegrała husaria, uważana przez współczesnych za najwspanialszą jazdę świata. Na wystawie możemy zobaczyć zbroje husarskie; płytowe i karaceny oraz towarzysza husarskiego w pełnym uzbrojeniu z charakterystyczną lamparcią skórą. Na początku XVIII w. został ustanowiony Order Orła Białego, najwyższe do dzisiaj odznaczenie państwowe. Bogato zdobiony krzyż orderowy można podziwiać w Sali Saskiej.

Sala Orientalna prezentuje największą w Polsce kolekcję uzbrojenia pochodzącą z Azji, Północnej Afryki, Australii i Oceanii. Szczególną uwagę przykuwa gablota japońska ze zbrojami i bronią samurajów z okresu rządów szogunów z dynastii Tokugawów (XVI-XIX w.). Wyjątkowym zabytkiem jest niezwykle rzadki, kompletny, paradny, samurajski rząd koński.

Sale II W.Ś. W salach poświęconych wojskowości XX w. obejrzeć można konstrukcje broni polskich inżynierów np. karabin przeciwpancerny Ur wz. 35, pistolet maszynowy Mors, karabin samopowtarzalny Maroszka czy legendarny pistolet Vis wz. 35. O sukcesach polskiej kryptologii przypominają dwie niemieckie maszyny szyfrujące Enigma. Osoby zainteresowane tematyką II wojny światowej mogą obejrzeć umundurowanie i uzbrojenie żołnierzy polskich walczących w kampanii wrześniowej 1939 r., w szeregach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Polskiej na Wschodzie. Wśród cennych pamiątek należy wymienić mundury generałów: Władysława Sikorskiego, Kazimierza Sosnkowskiego czy Stanisława Sosabowskiego. Znajdują się także pamiątki po asach lotnictwa: Stanisławie Skalskim i Witoldzie Urbanowiczu. Odrębna sala poświęcona jest Powstaniu Warszawskiemu.

Park plenerowy. Wchodząc przez bramę Muzeum oczom zwiedzających ukazuje się znajoma sylwetka radzieckiego czołgu T-34, spopularyzowanego w filmie "Czterej pancerni i pies". Kolejnym ciekawym pojazdem jest samochód pancerny „Kubuś”, zbudowany przez powstańców warszawskich. Niezwykłą kolekcję stanowią radzieckie samoloty z II wojny światowej. W Muzeum prezentujemy unikalne na skalę światową maszyny: Ił-10 i Pe-2FT.

Tyle Miejsc

Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce (plac gen. Józefa Bema 8)

Wystawę „Ostrołęka i Kurpie. Między wątkiem historii a osnową życia” tworzą archiwalia i przedmioty związane z mieszkańcami Ostrołęki oraz Kurpiami, fragmenty poezji o Ostrołęce autorstwa Izraela Szterna oraz treści w multimediach. Wystawa nie przenosi zwiedzającego w dawny świat. Wręcz przeciwnie. Zwiedzający nie traci kontaktu ze współczesnością, jest jej udziałem, twórcą, ma świadomość własnego czasu. Pierwsza część ekspozycji – „W lustrze uliczek” – ukazuje fotograficzny portret mieszkańców Ostrołęki podczas dnia świątecznego. Poprzez fotografie poznajemy ludzi podczas prowincjonalnej fiesty. Pozują do fotografii w atelierowych wnętrzach miejscowych fotografów. W kolejnej przestrzeni wystawy, zatytułowanej „Szepty codzienności” poruszono zagadnienie realiów życia ostrołęczan. Największy procent mieszkańców stanowili rzemieślnicy, następnie sklepikarze, rolnicy, inteligencja zaś stanowiła niewielki ich odsetek. Sala „Wycinanka kurpiowska” prezentuje jedną z najbardziej znanych i rozpoznawalnych dziedzin sztuki Kurpiów. Ukazuje początki wycinankarstwa oraz najstarsze jego formy (wycinanki, które funkcjonowały w oryginalnym wnętrzu – na ścianach izby – i były wyrazem upodobań estetycznych mieszkańców wsi). Najcenniejsze obiekty pochodzą z lat trzydziestych XX wieku. Prezentuje dokonania indywidualne twórców (charakterystyczne dla nich ornamenty i rozwiązania kompozycyjne). Wśród wycinanek dominują dwie podstawowe formy: leluje i gwiazdy – nazywane też kołami. Na sali „Stanisław Skolimowski. Nierzeczywiste” prezentowane są prace malarskie Stanisława Skolimowskiego związanego z Ostrołęką od 1963 roku. Wystawie obrazów towarzyszą ekfrazy autorstwa Karola Samsela. Uzupełniają ją również artefakty związane z malarzem. Prace eksponowane w „Galerii sztuki polskiej pierwszej połowy XX wieku” przedstawiają najważniejsze tendencje sztuki polskiej tego okresu. Możemy zapoznać się również ze stylistyką Młodej Polski, reprezentowaną przez krakowską szkołę pejzażu oraz środowisko rzeźby. Wystawa prezentuje prace artystów związanych z Akademią Sztuk Pięknych, następnie te, oddające tendencje awangardowe (głównie ukazane pracami artystów związanych z grupą formistów i w mniejszym stopniu awangardy krakowskiej lat 30. XX wieku) oraz tendencje klasycyzujące, silnie obecne w sztuce dwudziestolecia międzywojennego, a związane głównie z przedstawicielami Stowarzyszenia Artystów Polskich Rytm.

Przy ul. Warszawskiej 2a w Ostrołęce znajduje się Pomnik Mauzoleum żołnierzy poległych w bitwie pod Ostrołęką 26 maja 1831 roku. Na terenie obiektu znajdują się multimedialne wystawy, kolekcja miniaturowej armii oraz skansen artylerii Królestwa Polskiego zawierający repliki armat i jednorogów według wzoru z 1805 roku, a także kopię wyrzutni Bema. Podczas zwiedzania Pomnika Mauzoleum można oddać hołd powstańcom, których prochy spoczywają w sarkofagu. Mauzoleum i jego wnętrze zostało pieczołowicie odtworzone według dawnego projektu Borysa von Zinserlinga i Romualda Zerycha.

Tyle Miejsc

Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu (ul. J. Sowińskiego 2)

Przestrzeń ekspozycyjną stanowią komnaty I piętra jednej z najpiękniejszych rezydencji magnackich – wczesnorenesansowego Zamku Szydłowieckich i Radziwiłłów, wzniesionego na usypanej wyspie w rozlewisku rzeki Korzeniówki. Muzeum otwarto dla zwiedzających w 1975 roku.

W zamku prezentowana jest wystawa stała „Instrumenty… - zobaczyć i usłyszeć tradycję”, ukazująca polskie instrumentarium tradycyjne XVIII, XIX i pierwszej połowy XX wieku w kontekście ikonograficznym – oryginalnych obrazów i fotogramów, obrazujących polską obyczajowość muzyczną oraz materiałów dotyczących ich historii i instrumentalnej praktyki muzycznej, przestawionych w formie multimedialnej. Instrumenty prezentowane są w dwóch segmentach: w układzie kapel reprezentujących osiem najbardziej charakterystycznych regionów Polski (Sień Radziwiłłów) oraz w zarysach czterech podstawowych grup (idiofony, membranofony, chordofony, aerofony), respektowanego do chwili obecnej podziału wg Hornbostla i Sachsa (Komnata Radziwiłłów I i II). Wystawa ukazuje różnorodność polskiego instrumentarium ludowego, na którą znaczny wpływ miała regionalizacja Polski. Obok ludowych „regionalnych produktów”: złóbcoki, trombity, piszczałki sezonowe, skrzypce diabelskie i burczybasy, mających jednak ograniczone możliwości muzyczne, występują „pełnowartościowe” muzycznie instrumenty wykonane przez ludowych budowniczych: skrzypce czy basy żłobione („dłubane”), dudy, cymbały, a także przykłady instrumentarium profesjonalnego, które na stałe weszło w składy kapel ludowych: harmonie, skrzypce fabryczne, klarnet.

„Magia instrumentów. Osobliwości »inwencja trzygłosowa«” to druga wystawa instrumentologiczna umieszczona w wyjątkowej scenerii trzech komnat najstarszej części Zamku. Obok polskich i pochodzących z innych krajów instrumentów tradycyjnych prezentowane są instrumenty profesjonalne, które z różnych powodów znalazły się w obrębie oddziaływania muzyki tradycyjnej i ją współtworzą. W Komnacie „Staropolskiej”, w otoczeniu wczesnorenesansowych polichromii i stropów kasetonowych narrator snuje opowieść o instrumentach spotykanych w XVI-XVII wieku na dworach, takich jak: kocioł, trąbki naturalne i dudy. Komnata „Intermezzo” to prawdziwe eksperymentarium dźwięku. Za pomocą ciekawych multimediów z dedykowanymi tej przestrzeni aplikacjami zwiedzający może przenieść się w wirtualny świat muzyki lub tworzyć ją „na żywo” za pomocą udostępnionych instrumentów. W Komnacie „Lutniczej” z elegancją komnaty korespondują wyrafinowane formy i zdobnictwo chordofonów smyczkowych i szarpanych. Innowacyjne rozwiązania technologiczne i dostępne multimedia tworzą swoistą wystawę interaktywną, której głównym celem jest pobudzanie i rozwijanie muzycznych zainteresowań zwiedzających. To wszystko składa się na spójną całość: ekspozycję, która w niecodzienny sposób odzwierciedla magię instrumentów muzycznych.

Tyle Miejsc

Muzeum Geologiczne w Warszawie (ul.Rakowiecka 4)

Miejsce przenoszące nas do innych czasów. W Muzeum prezentowane są doskonale zrekonstruowane szkielety czwartorzędowych ssaków: niedźwiedzia jaskiniowego, mamuta wielkiego i nosorożca włochatego, będących przedstawicielami epoki lodowcowej. Poznamy budowę geologiczną Polski, zobaczymy wspaniały zbiór skamieniałości (roślin i zwierząt), skał (magmowych, osadowych i metamorficznych) oraz minerałów. Muzeum posiada również miniwystawę meteorytów.

Wystawa "Materia Ziemi" prezentuje prawie 550 minerałów i skał z całego świata, które tworzą litosferę - zewnętrzną powłokę naszej planety. Na wystawie zamieszczono podstawowe informacje o minerałach: opisano układy krystalograficzne i najważniejsze właściwości mające znaczenia dla ich rozpoznawania. Omówione zostały poszczególne gromady (klasy) minerałów należące do systematyki opartej na składzie chemicznym: pierwiastki rodzime, siarczki, halogenki, tlenki i wodorotlenki, węglany, siarczany, borany i fosforany, krzemiany i grupa kwarcu.

Wystawa "Skamieniały świat" pokazuje zachowane do naszych czasów szczątki dawnych roślin i zwierząt, a także ślady ich działalności życiowej. Proces przechodzenia żywego organizmu w skamieniałość zwany jest fosylizacją i może trwać miliony lat. Na wystawie zaprezentowano grupy zwierząt, które mają duże znaczenie z geologicznego punktu widzenia. Są to: gąbki, koralowce, mięczaki takie jak małże, ślimaki, tentakulity oraz głowonogi, stawonogi, mszywioły, ramienionogi, szkarłupnie, graptolity. Ekspozycja liczy prawie 700 okazów zebranych z całego świata.

Wystawa „Surowce mineralne Polski” prezentuje bogactwa naturalne naszego kraju, podzielone na cztery główne kategorie: surowce energetyczne, chemiczne, skalne i metaliczne. Ekspozycja przedstawia genezę złóż, rejony ich występowania, metody wydobycia kopalin użytecznych oraz ich znaczenie.

Wystawa w głównej sali przedstawia geologiczną historię obszaru Polski, od archaiku poczynając, a na czasach prawie współczesnych kończąc. Ekspozycja prezentuje ogólne informacje o każdej erze i okresie, typowe skamieniałości oraz skały i minerały występujące w Polsce z podziałem na konkretne regiony. Bardzo efektownymi eksponatami są szkielety czwartorzędowych ssaków, modele dilofozaura oraz dewońskich tetrapodów, tropy dinozaurów oraz pnie drzew z karbonu i neogenu.

Tyle Miejsc

Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie (ul.Warszawska 61)

Budynek powstał w 1924 roku według projektu ciechanowskiego architekta Jerzego Korczaka z przeznaczeniem na bank mieszczańsko-rolniczy. W 1984 roku stał się własnością Muzeum i chociaż odbywają się tu liczne koncerty, wykłady, warsztaty i lekcje muzealne pełni on głównie funkcję wystawienniczą. W budynku prezentowane są wystawy stałe dotyczące Ciechanowa i okolic. Od 2016 roku wystawy te są dostosowane także do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku i słuchu w ramach projektu „ Oczy i uszy szeroko zamknięte -wycieczka wielozmysłowa po Muzeum.

Wystawa „Utracony świat. Ślady rodzin żydowskich do 1942 roku” przybliża historie życia, kulturę i zwyczaje narodu żydowskiego mieszkającego w Ciechanowie przez kilka wieków. Wyeksponowano przedmioty użytkowe dnia codziennego i odświętne, charakterystyczne tylko w obrządkach tego narodu. Między innymi zobaczyć można: menory, lampki chanukowej, tałesu, Tory i jadu, balsamiki, kubka kiduszowego i puszki na etrog.

Wystawa „Dawne rzemiosło wsi mazowieckiej w miniaturze z darów Kazimierza Bobińskiego” ukazuje obraz dawnej polskiej wsi, z jej zabudową, warsztatami wiejskich rzemieślników, maszynami, pojazdami i narzędziami. Pokazuje ona przebogatą kulturę materialną polskiej wsi, która odeszła w przeszłość.  Wszystkie narzędzia i maszyny wykonane są w skali 1:10.

Wystawa „Rzeźba ludowa z kolekcji Heleny i Mariana Przedpełskich” prezentuje kolekcję rzeźby ludowej z terenu ziemi zawkrzeńskiej. Rzeźby datowane na początek XIX wieku wykonane zostały przez nieznanych twórców. Pozostałe stanowią dzieło znakomitych rzeźbiarzy tak zwanego ośrodka  Sierpeckiego i  pochodzą z początkowego okresu ich  działalności to jest z lat 30-50.tych XX wieku.

Tyle Miejsc

Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie (ul.Wybrzeże Gdyńskie 4)

Wystawa stała "Dzieje sportu polskiego i olimpizmu" ukazuje historię sportu od czasów antycznej Grecji poprzez narodziny nowożytnych Igrzysk Olimpijskich (XIX wiek) oraz początki sportu w Polsce (XIX/XX wiek) do współczesności. W Centrum Olimpijskim zebrano ponad 3.000 eksponatów oraz prawie 600 zdjęć związanych głównie ze sportem i turystyką polską. Na ekspozycji w różnych aspektach przedstawiono ponad 40 dyscyplin; wśród nich lekkoatletykę, kolarstwo, narciarstwo, łyżwiarstwo, tenis, szermierkę, jeździectwo piłkę nożną, kajakarstwo, judo, żeglarstwo, alpinizm, turystykę letnią i zimową.

Do najciekawszych atrakcji wystawy należą oryginalne medale olimpijskie czy kajak, na którym pływał po mazurskich jeziorach Karol Wojtyła – późniejszy święty Jan Paweł II. Wystawę uzupełniają liczne filmy, nagrania dźwiękowe oraz prezentacje mulitmedialne.

Ekspozycja przybliża sylwetki wielu wybitnych sportowców reprezentujących liczne dziedziny sportu. Wśród najwybitniejszych są bracia Kucharowie, Zbyszko Cyganiewicz, Waldemar Baszanowski, Bronisław Czech, Janusz Kusociński, Maria Kwaśniewska, Stanisława Walasiewicz, Jadwiga Jędrzejowska, Karol Rómmel, Adam Pappé, Jerzy Kulej, Irena Szewińska, Bronisław Malinowski, Stanisław Królak, Ryszard Szurkowski, Władysław Komar, Kazimierz Deyna, Wanda Rutkiewicz, Mateusz Kusznierewicz, Otylia Jędrzejczak, Adam Małysz, Robert Korzeniowski…

Tyle Miejsc