Zamek w Lidzbarku Warmińskim (pl. Zamkowy 1)

Zamek lidzbarski zbudowano w latach 1350-1401 obok niewielkiego grodu pruskiego o nazwie Lecbarg. Od przyłączenia Warmii do Polski w 1466 roku, aż do roku 1795 roku zamek był ważnym ośrodkiem kultury i myśli humanistycznej. Na wystawie „Sztuka gotycka Warmii i Prus Książęcych” zaprezentowano dzieła rzeźby, malarstwa, sztuki ołtarzowej pochodzące przede wszystkim z terenu Warmii, Sambii i Pomorza. Może więc być przewodnikiem po dziejach sztuki średniowiecznej regionu. Zamek ze swymi oryginalnymi wnętrzami i krużgankami, daje jej wprost wymarzoną oprawę. Ozdobą wystawy jest późnogotycka płyta nagrobna biskupa warmińskiego Pawła Legendorfa (zm. 1467). Patronat nad sztuką w tym czasie spełniali biskupi, co w oczywisty sposób implikowało religijny charakter miejscowego malarstwa. Na wystawie „Malarstwo religijne” można zobaczyć głównie obrazy z XVII i XVIII wieku. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje obraz jednego ze znanych artystów lidzbarskich – Georga Pipera (1654–1714). Zamek w Lidzbarku był siedzibą biskupów i ośrodkiem ich władzy, skupiała się w nim centralna administracja biskupstwa, stanowiono i egzekwowano prawa; tutaj kwitło życie dyplomatyczne, rezydował liczny dwór. Mieszkańcem zamku był też Mikołaj Kopernik, który napisał tu słynny „Mały Komentarzyk”. Wystawa, zlokalizowana w północnym skrzydle zamku (w dawnych apartamentach mieszkalnych), upamiętnia wielkiego astronoma, ale przede wszystkich tych biskupów – znakomitych mężów stanu, humanistów, ludzi czynu i ludzi pióra (Ignacy Krasicki, Jan Dantyszek), na trwałe zapisanych w dziejach Rzeczypospolitej. Ponadto w piwnicach zamkowych prezentowana jest multimedialna wystawa „Dzieje budowalne zamku lidzbarskiego”, a na poddaszach zamkowych wystawa IMAGO Malarstwo polskie XX i XXI wieku. Zamek, Pomnik Historii od 2018 roku - w całości udostępniony do zwiedzania - mieści kilkanaście wystaw stałych.

Tyle Miejsc

Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Kętrzynie (pl. Zamkowy 1)

Zbiory związane są z historią miasta i regionu. Na wystawach w zamku krzyżackich prokuratorów prezentowane są obiekty sztuki ocalone z opuszczonych po wojnie pałaców, dworów i kościołów oraz pochodzące z rozproszonych zbiorów dawnego muzeum regionalnego Heimatmuseum Rastenburg i Prussia Museum z Królewca. Zobaczymy tutaj kolekcję rzeźb późnogotyckich z końca XV i początku XVI wieku z wysokiej klasy figurą św. Jakuba Starszego, patrona pielgrzymów. Wśród rzeźb i epitafiów z XVI-XVIII wieku uwagę zwracają naturalnej wielkości rzeźby aniołów z Tołkin, kommemoratywny portret Abrahama zu Eulenburg z Galin i barokowe epitafium Adama Huldrica Schaffera, autora pierwszej kroniki Kętrzyna. W muzeum znajduje się najbardziej reprezentatywna w polskich zbiorach kolekcja pruskich chorągwi pogrzebowych i nagrobnych z chorągwią Fryderyka von der Groeben, uczestnika bitwy pod Wiedniem i jedyną zachowana w Europie chorągwią pogrzebową dziecka z wizerunkiem zmarłego w wieku trzech lat Botho zu Eulenburg. Ozdobą kolekcji zabytków pochodzących z wyposażenia pałaców pruskich rodów szlacheckich jest późnorenesansowa skrzynia posagowa Katarzyny zu Dohna z Drogosz oraz pochodzące z pałacu w Arklitach barokowe panoplium z frontonu pałacu z herbami rodzin von Egloffstein i von Borcke (początek XVIII w.) i lustro w oprawie z porcelany miśnieńskiej z kandelabrami z połowy XIX wieku. Częścią wystawy poświęconej historii zamku i miasta jest multimedialna makieta Kętrzyna z połowy XIX wieku. Kilkunastominutowa projekcja z wideomappingiem pozwoli nam w tym miejscu zapoznać się z historią dawnego Rastenburga – Kętrzyna.

Tyle Miejsc

Muzeum Wojska, Wojskowości i Ziemi Orzyskiej w Orzyszu (Giżycka 9)

Muzeum prezentuje ciekawą, często burzliwą historię Ziemi Orzyskiej i mazurskiego miasteczka, leżącego nieopodal wielkiego poligonu wojskowego. Około 2500 lat temu na wodach jeziora Orzysz istniała osada nawodna – jej rekonstrukcja w 35 krotnym pomniejszeniu przedstawia życie codzienne jej mieszkańców. Orzysz jako osada o pierwotnej nazwie Neudorf, został ulokowany w 1443 roku przez Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego - Konrada Erlichhausena. Informacje na temat życia miasta, jego zakładów, w tym browaru Jänz & Schmidt, a także eksponaty związane z dawnym Orzyszem znajdziemy w kolejnej sali. Obok fotografii, porcelany sygnowanej nazwą Arys, przedmiotów codziennego użytku możemy obejrzeć fragmenty dziennika szkolnego z przełomu wieków znalezionego w Klusach w budynku byłej szkoły. Dalsza część wystawy nawiązuje do historii garnizonu wojskowego, gdzie przedstawiono reprodukcje mundurów pruskich, kolekcję bagnetów, odznaczenia i inne eksponaty o charakterze militarnym. Najbardziej charakterystycznym elementem są tutaj zabytkowe krzyże z kwatery lazaretowej z cmentarza wojskowego. Z czasów PRL-u odtworzona została sala koszarowa z łóżkiem i podstawowym ekwipunkiem żołnierza. Znajdują się tu również modele pojazdów wojskowych, odznaczenia i broń. Na placu przed muzeum znajduje się ścieżka edukacyjna prezentująca historię garnizonu Orzysz, transzeje wojskowe, czołg oraz armatę.

Tyle Miejsc

Muzeum Przyrody w Olsztynie (Metalowa 8)

Obszar Warmii i Mazur zaliczany jest do najbogatszych pod względem faunistycznym terenów Polski. Obok zwierząt pospolitych występuje tu wiele rzadkich w Polsce, a także ginących i zagrożonych wyginięciem. Na wystawie „Zwierzęta Warmii i Mazur” zgromadzono ponad 250 gatunków zwierząt, od żubra - największego współcześnie żyjącego, lądowego ssaka Europy, po niewielkich rozmiarów owady. Na ekspozycji można obejrzeć, między innymi, maleńkie ryjówki, wspaniałe orły, ginące już kraski, żółwia błotnego, czy dwumetrowego suma, a także wiele innych ciekawych przedstawicieli fauny. Wystawę uzupełniają barwne fotogramy prezentujące różne typy siedlisk, w których występują prezentowane zwierzęta.

Tyle Miejsc

Muzeum Pogranicza w Działdowie - Ratusz miejski (Plac Mickiewicza 43)

Wystawa Interaktywne Muzeum Państwa Zakonu Krzyżackiego niemalże w całości poświęcona jest historii Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, powstałego w 1190 roku w Akce. Prezentowana jest na dwóch kondygnacjach. Pierwsza składa się z pięciu historycznie uporządkowanych sal. Zapoznamy się w nich z genezą powstania zakonu, jego pierwotnym przeznaczeniem w Jerozolimie, incydentem osiedleńczym na Węgrzech oraz o późniejszej misji chrystianizacyjnej ziem pruskich. W sali „Taktyka i uzbrojenie” dowiemy się o zakonnej strategii podboju ziem pruskich, sposobie prowadzenia wojen, uzbrojeniu i typach broni. Na ogromnym poziomym ekranie zapoznamy się z przebiegiem Bitwy Pod Grunwaldem. Inną z multimedialnych atrakcji są projekcje filmów w Sali Kinowej, gdzie możemy spocząć na dużych pufach i spędzić w niej ponad godzinę oglądając filmy dokumentalne: Krzyżacy w historii Działdowa, Inwestycje w zakonie, Podsumowanie historii zakonu. Następnie po dużej dawce informacji, możemy udać się na „Poddasze Dla Dzieci”, gdzie czekają na nas inne wyzwania, skierowane tym razem głównie do dzieci. Znajdują się tu stanowiska dla zajęć praktycznych z archeologii eksperymentalnej: poszukiwanie „skarbów” w basenie z piłkami, interaktywne zdjęcia z epoki średniowiecza czy komiksy na ekranach dotykowych.

Tyle Miejsc

Muzeum Pogranicza w Działdowie - Zamek Krzyżacki (Zamkowa 12)

W Muzeum została zaprezentowana wystawa „Działdowo-miasto i ludzie dawnego pogranicza”. Jest ona poświęcona długiej i bogatej historii miasta położonego na dawnym pograniczu Prus i polskiego Mazowsza. Wystawa została pomyślana w taki sposób żeby encyklopedycznie na przestrzeni wieków przedstawić losy oraz osiągnięcia od starożytności do połowy XX wieku. Udostępnione są również krużganki zamkowe oraz dwie najbardziej reprezentacyjne sale zamkowe: kaplica i refektarz. Historia miasta Działdowa jest niezwykła. Dziejowy los przeznaczył mu wyjątkowe miejsce, ulokowane tam, gdzie nieustannie przebiegała jakaś granica, ale co jeszcze bardziej niezwykłe, przebiegała ona nawet wtedy, kiedy miasta jeszcze nie było. Przez setki lat leżało ono na skraju różnych organizmów administracyjnych: Mazowsza, Królestwa Polskiego czy Prus Wschodnich. Ze względu na swoje strategiczne położenie, Działdowo bez przeprowadzania plebiscytu – jako jedyne miasto mazurskie – zostało włączone w granice odradzającej się II Rzeczpospolitej. W tej podróży oglądniemy film o początkach Działdowa, ciałopalny grób z wyposażeniem, makietę przedstawiającą przekrój gotyckiego skrzydła zamku oraz makietę średniowiecznego Działdowa. W dziale Numizmatyki kolekcję monet krzyżackich oraz monet z okresu XVI-XX wieku. Multimedia przybliżą średniowieczne obyczaje kulinarne oraz średniowieczne uzbrojenie. Z uzbrojeniem rycerskim zapoznamy się również dzięki replice bombardy oraz dwóch zbroi: rycerza polskiego i krzyżackiego. O nowszych czasach dowiemy się dzięki prezentacji na dużym ekranie zdjęć i pocztówek z XIX i XX wieku.

Tyle Miejsc