Dwór Artusa w Gdańsku (Długi Targ 43-44)

Dwór Artusa, który znajduje się naprzeciwko słynnej fontanny Neptuna, jest nazywany salonem dawnego Gdańska. Zgromadzone tu dzieła sztuki nawiązują do legend i mitów zarówno antycznych, jak i średniowiecznych. Tu znajduje się największy piec kaflowy Europy, mierzący 10,62 metrów, składający się z 525 bogato zdobionych reliefowych kafli. Patronem obiektu jest król Artur, legendarny wódz Celtów. Dawni gdańszczanie odwołali się do jego symbolu równości i partnerstwa, czyli Okrągłego Stołu, przy którym zasiadał ze swymi rycerzami. Pierwsza wzmianka o obiekcie pochodzi z 1350 r. Dwór Artusa był kilkakrotnie przebudowywany i pełnił różne funkcje. Był siedzibą bractw mieszczańskich, domem kupieckim, miejscem spotkań elit. Tu odbywały się uczty i zabawy, a od 1530 roku otwarte rozprawy sądowe. Od połowy XVIII wieku do 1932 r. był siedzibą giełdy zbożowej. Poważnie uszkodzony w czasie II wojny światowej budynek odbudowano. Wielką, gotycką halę wypełniono dziełami sztuki fundowanymi przez bractwa Dworu Artusa od XV do XIX w. Zgromadzone w Dworze Artusa dzieła nawiązują do europejskich legend i mitów, historii Rzymu i Biblii, które w swoim przesłaniu nawołują do tolerancji i zgody. Zwiedzający oglądają także kamienicę Nowy Dom Ławy z Sienią Gdańską. Do 1709 r. była ona siedzibą zamożnych rodzin. Na początku XVIII wieku władze miasta kupiły budynek na potrzeby zaplecza rozpraw sądowych przeprowadzanych w Dworze Artusa. Tak powstał Nowy Dom Ławy. W 1901 roku, w czasie gdy głównym zarządzającym Dworem była Gildia Kupiecka, z inicjatywy Rady Miasta i wpływowego członka Gildii Lessera Giełdzińskiego utworzono na parterze tego budynku Sień Gdańską. Miała przypominać o splendorze gdańskiego rzemiosła i pełnić funkcje recepcyjne.

Tyle Miejsc

Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach (nr27)

Zagroda Reimannów zachowana została w pierwotnej lokalizacji. Składa się z trzyrodzinnej chałupy i trzech budynków gospodarczych. Budynek mieszkalny zbudowano około 1850 roku. Wszystkie budynki posiadają konstrukcję szachulcową i dachy kryte trzciną. W budynkach gospodarczych eksponowane są miejscowe techniki i rzemiosła, a także charakterystyczne dla ludności słowińskiej zajęcia. W Magazynie Rybackim eksponowane są łodzie, sprzęt i narzędzia rybackie oraz sieci do połowu ryb. Obok wiaty stoi, zrobiony z przeciętej na pół łodzi, składzik na drobny sprzęt i kołowrót, zwany babą, do wyciągania niewodu spod lodu. Pobliska Zagroda Josta i Klicka jest typową dla gospodarki rybackiej. Tworzy ją dwurodzinny budynek mieszkalny i mały budynek gospodarczy. Pod koniec XIX wieku chałupę znacznie przebudowano: przy szczytach dostawiono sienie i kuchnie wraz z kominami. Duży strych służył do przechowywania zapasów siana i suszenia sieci rybackich. Elementem tej zagrody jest również piwnica naziemna i piec chlebowy. Chałupa Charlotty Klick jest to najstarszy istniejący przykład budownictwa słowińskiego - zbudowana została w końcu XVIII wieku. Zachowany jest tutaj stary system ogniowy typu komin-kuchnia, czyli tzw. czarna kuchnia umieszczona w kominie. W chałupie znajduje się wystawa „Wokół kuchennego pieca”, która dotyczy kuchni pomorskiej na przełomie XIX i XX wieku. Chałupa z Żoruchowa charakteryzuje się symetrycznym rozplanowaniem wnętrz, ściana dzieląca mieszkania przebiega przez środek budynku, a wejścia do nich usytuowane są obok siebie. Komin, zbudowany z suszonej cegły, pełniący funkcję kuchni, wspólny jest dla obu mieszkań. W okresie międzywojennym budynek należał do rodziny Klotzów. Zagroda Alberta Klücka została przeniesiona z Kluk Żeleskich. Obrazuje zmiany jakie zaszły w gospodarowaniu i urządzaniu wnętrz na terenach słowińskich w pierwszych dekadach XX wieku. Wówczas bowiem rozpoczęła się planowa melioracja łąk i pól otaczających jeziora Gardno i Łebsko, co przyczyniło się do rozwoju gospodarki rybacko-rolnej, a nawet rolno-rybackiej. Zagroda Keitschicków (XIXw.) składa się z dwurodzinnej chałupy, stodoły, budynku inwentarskiego i pieca chlebowego. Pokazano tu znamienny w dziejach Kluk moment "zderzenia kultur", jaki nastąpił po 1945 roku, kiedy do wsi zaczęli napływać osadnicy z różnych regionów Polski, głównie zaś z Wileńszczyzny.

Tyle Miejsc

Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie (nr15)

Obiekty muzeum są częścią wsi typu owalnicowego posiadającą unikalny zespół architektury wiejskiej. O jej charakterze decydują okazałe zagrody bogatych chłopów pomorskich ulokowane po obu stronach starej, brukowanej drogi. We wsi znajduje się 150 obiektów szkieletowych i murowanych. Najstarsze z nich pochodzą z XVIII wieku. Z tego powodu Swołowo nazywane jest „Stolicą Krainy w kratę”. Zagrody nr 8, 14 i 15, 39a stanowią obiekty muzealne. W stodole należącej do siedliska pod numerem 26 znajduje się wystawa „Swołowo. Historie (nie)oczywiste” prezentująca historię wsi. Czworoboczna Zagroda Albrechta (nr8) rozbrzmiewa głosami hodowanych tu zwierząt: gęsi pomorskich, kaczek, kur, owiec, koni. Wnętrze i wyposażenie domu mieszkalnego świadczą o majętności jej dawnych właścicieli. Multimedialne i interaktywne wystawy w zabytkowych budynkach, obrazują historię i kulturę wiejską Pomorza Środkowego oraz historię regionu i wsi. Zapoznamy się tu z czasami zasiedlania Ziem Wschodnich i Północnych po II wojnie światowej. Wystawy prezentują tradycje kuchni pomorskiej, browarnictwa, ziołolecznictwa, dawnych rzemiosł: ciesielstwa, tkactwa, stolarstwa. Obejrzeć można również wyposażenie domu chlebowego, dawną remizę i kuźnię, a każda zagroda muzealna ozdobiona jest autentycznymi ogródkami, drzewami owocowymi i małą architekturą.

Tyle Miejsc

Muzeum Regionalne w Człuchowie (Kościelna 8)

W dawnym zamku krzyżackim prezentowane są zabytki związane z przeszłością Człuchowa i regionu. Wystawę otwiera kopia dokumentu lokacyjnego Człuchowa z 19 czerwca 1348 roku. Znaczną część ekspozycji stanowi muzealna kolekcja broni białej i palnej oraz uzbrojenie ochronne z okresu XVI-XIX wieku. Znajdują się tutaj pistolety skałkowe, kapiszonowe, karabiny i sztucery, kolczuga z XVII wieku, napierśnik z tak zwaną próbą ognia, a także miecze katowskie z XVII i XVIII wieku. Okres pruski w dziejach miasta i regionu reprezentowany jest przez galową sylwetkę mundurową szeregowca piechoty pruskiej oraz mundur wyższego urzędnika pruskiego. Ekspozycję uzupełniają karty pocztowe oraz plany Człuchowa z 1793 i 1929 roku w postaci druków wielkoformatowych. Na wystawie „Badania archeologiczne na człuchowskim wzgórzu zamkowym” zaprezentowano zabytki odkryte głównie w obrębie Zamku Wysokiego: żelazne okucia, podkówki, ostrogi, noże, groty bełtów do kuszy, a także monety od średniowiecza po XVIII wiek. Liczną grupę stanowią również półsurowce i wyroby kościane oraz fragmenty fajek. Wystawa „Pradzieje Ziemi Człuchowskiej” przedstawia najstarsze dzieje regionu i pochodzą głównie z badań archeologicznych nad osadnictwem wczesnośredniowiecznym w rejonie jezior Krępsko i Szczytno. Wystawa stała „Kultura materialna ziemi człuchowskiej” prezentuje obiekty związane z przygotowywaniem pokarmów, obróbką lnu i wełny, uprawą ziemi, hodowlą zwierząt oraz meble i sprzęty domowe. Uwagę zwracają foremki do zdobienia masła, masielnice, kufry, kołowrotki, skrzynia posagowa. Część wystawy stanowi prezentacja serwet i obrusów zdobionych haftami. Do najcenniejszych eksponatów na wystawie „Sztuka i rzemiosło artystyczne XV-XX wieku” należy: gotycka rzeźba Św. Małgorzaty (najprawdopodobniej z XV wieku) pochodząca z kościoła filialnego w Słupi, przypuszczalnie stanowiąca część ołtarza szafkowego Czterech Dziewic oraz zespół rzeźb barokowych z kościoła w Gwieździnie. Niezwykle interesującym obiektem jest również alzacka szafa, fornirowana i bogato intarsjowana z 1676 roku. Na wystawie jest również prezentowana kolekcja naczyń cynowych z XIX wieku.

Tyle Miejsc

Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie (Zamkowa 2)

Muzeum zajmuje najstarsze skrzydło zamku zwane Domem Zakonnym oraz dwie przylegające do niego baszty: Młyńską i Prochową. W dawnych średniowiecznych pomieszczeniach mieszkalnych knechtów i służby znajduje się wystawa etnograficzna „Kultura materialna Kaszubów Bytowskich”. Każda z sal poświęcona jest odmiennej grupie zabytków etnograficznych, w tym dotyczącej uprawie ziemi i hodowli zwierząt, rybołówstwu, pszczelarstwu, rzemiosłu. Do najbardziej archaicznych obiektów zaliczyć należy drewniane jarzma na krowy i jarzma podwójne na woły. W zbiorach dotyczących rybołówstwa znajduje się około 20 ości do kłucia ryb. Pszczelarska kolekcja obejmuje 30 uli słomianych (koszek) i 5 uli domkowych, a także zbiór narzędzi, służących do obsługi pszczelich rojów. Jednym ze starszych eksponatów związanych z obróbką włókna lnianego jest szczotka do czesania lnu datowana na II połowę XVII wieku. Z ostatniej z sześciu sal wchodzimy krętymi ceglanymi schodami na pierwsze piętro. Znajdują się tutaj wystawy o charakterze historycznym, nawiązujące do czasów krzyżackich oraz panowania Gryfitów. W średniowieczu było to główne piętro zamku, będące siedzibą zarządcy krzyżackiego – prokuratora i jego przybocznego oddziału rycerstwa. Znajdowało się tu pięć komnat. Pierwsza to dawny refektarz – jadalnia, następnie komnata urzędnika krzyżackiego, kaplica zakonna oraz dwie ostatnie sale pełniące za czasów krzyżackich funkcję dormitorium, czyli sypialni. Refektarz wyposażony był skromnie. Posiadał obszerny stół i ławy, szafę lub skrzynię na naczynia, pulpit do czytania Biblii i Reguły Zakonnej oraz lavabo, czyli niewielką umywalnię wnękową. Było to zapewne najprzytulniejsze wnętrze zamkowe. W czasie dnia oświetlane sporych rozmiarów oknami, po zmroku zaś ogniem z kominka oraz świecami i pochodniami. Prezentowane są w nim średniowieczne elementy uzbrojenia, kopie broni średniowiecznej, zbroja płytowa. Na szczególną uwagę zasługują zabytki związane z miastem: miecz bytowskiego kata z XVI/XVII wieku oraz replika gotyckiego tłoka pieczętnego z herbem Bytowa. Sale dawnego dormitorium zajmują wystawy poświęcone Gryfitom. W pierwszej z nich znajduje się kopia Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego, opracowanej w XVII wieku na zlecenie księcia Filipa II, zwanej mapą Lubinusa. Na poddaszu znajduje się wystawa „Współczesna sztuka ludowa Kaszub”, a w Baszcie Młyńskiej wystawa poświęcona historii Bytowa.

Tyle Miejsc

Muzeum Emigracji w Gdyni (ul. Polska 1)

Muzeum znajduje się w budynku dawnego Dworca Morskiego, z którego od 1933 roku do obu Ameryk odpływały polskie transatlantyki, m.in. m/s „Batory” i m/s „Piłsudski”. Gmach ten był jednym z najbardziej reprezentacyjnych obiektów przedwojennej Gdyni. Wystawa w obszerny sposób przedstawia historię emigracji z ziem polskich na przestrzeni ostatnich 200 lat. Przybliża przeżycia ludzi opuszczających ojczyznę, ich obawy, nadzieje oraz przyczyny i skutki emigracji. To opowieść o ludziach wyruszających w podróż w nieznane, o przemianach cywilizacyjnych i gospodarczych, których doświadczyli, o legendzie Gdyni i polskich transatlantykach. To historia wybitnych Polaków-emigrantów, znanych za granicą, a często zapomnianych w ojczyźnie i opowieść o Polonii – ludziach kultywujących kulturę i tradycję kraju swoich przodków. To wreszcie opowieść o powrotach, o polskiej tożsamości i przeróżnych jej obliczach. Warto zobaczyć projekt Batory w budowie, w ramach którego powstaje największa na świecie makieta statku pasażerskiego, a także doświadczyć drogi, którą pokonywali emigranci wyjeżdżający do USA u progu XX wieku – od podróży koleją, długi rejs przez Atlantyk, kontrolę na wyspie Ellis, aż do budowania nowego życia za granicą. Wystawa kończy się na czasach współczesnych. Jej początek i koniec stanowi instalacja w kształcie srebrnego globu, w której można wysłuchać wspomnień polskich emigrantów z całego świata. Na ekspozycji znajdują się obiekty związane z emigracją Polek i Polaków, a także codziennym życiem na pokładach polskich transatlantyków oraz historią Dworca Morskiego. Pozwalają lepiej poznać życie Polonii – dawne i współczesne – oraz fenomen Dworca Morskiego i całej Gdyni, centralnego punktu na mapie polskich migracji. Z kolekcji udostępniono ponad 10 000 obiektów. Można wśród nich wyróżnić osobiste pamiątki po Janie Nowaku Jeziorańskim, Jacku Kaczmarskim oraz korespondencję prof. Zbigniewa Brzezińskego z Janem Pawłem II.

Tyle Miejsc