Muzeum Historyczne w Białymstoku (Warszawska 37)

Wystawa W białostockiej kamienicy obrazuje warunki życia zamożnych białostoczan na początku XX wieku. W trzech obszernych pomieszczeniach, położonych od frontu budynku, w amfiladzie, zrekonstruowano reprezentacyjną część rezydencji z salonami i jadalnią. Pomieszczeniom w głębi kamienicy nadano charakter prywatny. Wiele spośród prezentowanych mebli, przedmiotów użytkowych, fotografii i obrazów znajdowało się niegdyś w białostockich domach. Kamienica została wybudowana w 1910 r. przez Pejsacha Szlemę Nowika. Na początku 1911 r. została odsprzedana Wolfowi i Bercie Lurie, którzy niedługo potem otrzymali tytuł honorowych obywateli Petersburga i opuścili Białystok. W 1923 r. rodzina Lurie sprzedała rezydencję znanemu fabrykantowi, Samuelowi Hirszowi Cytronowi i z tym nazwiskiem kamienica kojarzona jest do dzisiaj.

Jednym z elementów ekspozycji jest makieta przedstawiająca Białystok w okresie największego rozkwitu, czyli w drugiej połowie XVIII wieku. Miasto słynęło wówczas jako jedna z najpiękniejszych siedzib magnackich w Polsce i wzbudzała powszechny podziw nie tylko rodaków, ale i cudzoziemców. Losy miasta w kolejnych stuleciach – zabory, zniszczenia I i II wojny światowej, pozbawiły je większości zabytków z tego okresu. Makietę osiemnastowiecznego Białegostoku budzi do życia pokaz multimedialny „Wersal Północy” wśród dźwięków i świateł. Jest to widowisko, dla którego kanwą są dzieje osiemnastowiecznego Białegostoku. Daje ono unikatową okazję do spacerów ulicami nieistniejącego już miasta i spotkania jego mieszkańców. Umożliwia poznanie warunków codziennego życia naszych antenatów i odwiedzenie ważnych dla nich miejsc osadzonych w topografii miasta. Stojąc przed jedną z największych w Polsce makiet, rozświetloną kolorami, nasyconą dźwiękiem i „opowiedzianą” słowami lektora mamy historię miasta na wyciągnięcie ręki.

Osią kolejnej wystawy stałej jest również makieta. Tym razem pojedynczego budynku. Słynny, białostocki Hotel „Ritz” otwarto w 1913 r. Strawiony przez płomienie w czasie drugiej wojny światowej, ostatecznie zniknął z panoramy miasta wkrótce po zakończeniu działań wojennych. Budowla przez trzy dekady pełniła rolę jednej z wizytówek miasta. Słynęła ze świetnie wyposażonych apartamentów, wykwintnej kuchni, niezrównanej orkiestry jazzowej oraz niezapomnianych balów. Białostoczanie zwykli mówić „był Ritz, nie ma nic".

Tyle Miejsc

Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu

Siedzibą muzeum jest zespół pałacowy z 2 poł. XIX wieku, w skład którego wchodzi pałac, wozownia, stajnie, oficyna oraz zachowany in situ młyn wodny. Na terenie parku ulokowano ponad 50 obiektów zabytkowego budownictwa wiejskiego z pogranicza Mazowsza i Podlasia. Najciekawsze budynki to kościół z dzwonnicą, wikarówka, dwór szlachecki, wiatrak koźlak, kompletna zagroda drobnoszlachecka i tzw. zakątek białoruski z chatą i stodołą. Oprócz nich, w skansenie zgromadzono chałupy i budynki gospodarcze, lamusy dworskie, kuźnię oraz maneże z unikalnymi konstrukcjami kieratów. Na szczególną uwagę zasługuje wystawa poświęcona historii leczenia zwierząt w Polsce zwana Muzeum Weterynarii, kolekcja ponad 2,5 tys. pisanek z całego świata, czyli Muzeum Pisanek, ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego, interaktywna wystawa Dzieje rolnictwa w Polsce oraz największa w kraju kolekcja sprawnych technicznie 12 lokomobili parowych, 58 ciągników rolniczych i 64 silników spalinowych.

Tyle Miejsc

Muzeum Okręgowe w Suwałkach (ul. T. Kościuszki 81)

Wystawa archeologiczna „Najstarsze dzieje. Suwalszczyzna i wschodnie Mazury od schyłku epoki lodowej do upadku Jaćwieży” stanowi podróż przez kilkanaście tysięcy lat, które upłynęły od czasu, gdy lodową pustynię na naszych ziemiach zastąpiła tundra, nadająca się do zamieszkania przez zwierzęta i ludzi, poprzez pojawienie się niezwykle interesującej i bogatej kultury Bałtów Zachodnich w epoce żelaza, do schyłku wczesnego średniowiecza, gdy plemię Jaćwingów uległo brutalnemu podbojowi krzyżackiemu. Wystawa „Na dziejowym trakcie” stanowi opowieść o dziejach regionu, miasta oraz związanych z ich historią wydarzeń i ludzi, a rozpoczyna się od ukazania procesu kolonizacji puszcz pojaćwieskich i działalności kamedułów wigierskich, której zwieńczeniem była lokacja Suwałk jako miasta. W dalszej części przedstawiony został „złoty wiek Suwałk” – ich gwałtowny rozwój w wieku XIX, związany z lokalizacją tu siedziby władz wojewódzkich, a także wysiłki mieszkańców mające na celu odzyskanie niepodległości (powstanie listopadowe, powstanie styczniowe, konspiracje uczniowskie, działalność społeczna i narodowa zapoczątkowana u schyłku XIX wieku). Ukazano wydarzenia związane z I wojną światową oraz konfliktem polsko-litewskim o przynależność Suwalszczyzny (listopad 1918, powstanie sejneńskie, rok 1920). W kolejnej części przedstawione zostały lata międzywojenne, okres okupacji i czas odbudowy. Odrębną wystawę stanowi twórczość i życie artysty Alfreda Wierusza-Kowalskiego. Pośród sprzętów z monachijskiej pracowni malarza zaprezentowano prace z najwcześniejszego okresu twórczości artysty, w tym pejzaże z Suwalszczyzny. Uwagę zwraca Pokłon trzech króli Franciszka Żeniszka z dedykacją: „Mojemu przyjacielowi Alfredowi Wieruszowi-Kowalskiemu”. Najważniejszą częścią wystawy jest prezentacja najlepszych obrazów z różnych okresów twórczości autora. Gabloty z wybranymi archiwaliami, jak: zdjęcie, wizytówka, medal, dyplom uzupełniają wiedzę o losach i osiągnięciach artysty. Inne informacje zostały zilustrowane: szkicownikiem z 1871 roku, drzeworytami reprodukcyjnymi, pocztówkami przedstawiającymi obrazy Wierusza-Kowalskiego oraz zdjęciami rodzinnymi, widokami Suwałk, Warszawy, Monachium.

Tyle Miejsc

Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży (ul. Dworna 22 c)

Wystawa „Bursztyn w dorzeczu Narwi” pokazuje, że magia i czar „słonecznego kamienia” nie przemija. Bursztyn był darem natury, który w kurpiowskich wioskach towarzyszył ludziom w ich troskach i radościach. Zastępował złoto, pieniądze, składano go na ofiarę w świątyniach, wkładano go także zmarłym do trumny. Za talizman uznawano naszyjniki, które posiadały paciorki ze „wścibkiem”, jak na Kurpiach nazywano „inkluzje”, czyli zatopione w bursztynie owady lub części roślinne. Wystawę Kurpiowskie „Osóbki” tworzą przede wszystkim piękne, pochodzące z nieistniejących od dawna kapliczek, różnorodne rzeźby z XIX i początków XX wieku. „Osóbkami” lub „figurami” nazywano na Kurpiach świątki. Jest to jeden, z najbardziej fascynujących tematów tradycyjnej kultury ludowej tego regionu, ukształtowanej w pełni w 2. poł. XIX w. Kapliczki i krzyże przydrożne, będąc wyrazem kultu religijnego, spełniały jednocześnie inne funkcje – informowały o granicach wsi, parafii, wskazywały, pod jakim wezwaniem jest parafia czy kościół. „Światło z wdziękiem” - wystawa lamp naftowych. Lampa naftowa była nie tylko świadkiem narodzin rewolucyjnych idei, równie dobrze sprawdzała się jako strażniczka tradycyjnego domowego ogniska. W zamożnych salonach wyjątkowo dekoracyjne przedmioty prezentowano na tzw. gerydonach - wysokich stolikach przeznaczonych jedynie do celów ekspozycyjnych. Na wystawie „Łomża. Wędrówka przez wieki” zgromadzono zabytki archeologiczne i numizmatyczne przedstawiające kulturę materialną oraz duchową mieszkańców Starej Łomży i obecnego miasta. Zakres chronologiczny wystawy obejmuje czasy od pojawienia się człowieka nad Narwią, w IX tys. p.n.e., aż po wiek XX. Artefakty podzielono na bloki tematyczne: zabytki krzemienne i rogowe, narzędzia i broń, naczynia gliniane, szkło, strój, skóry, dewocjonalia, monety, kafle, zabytkowe budowle oraz skarb z Góry Strękowej. Są w nim monety arabskie – dirhamy oraz srebrne ozdoby – zausznice i paciory z X wieku. Wystawa w części historycznej prowadzi zwiedzającego od 15 czerwca 1418 roku, dnia nadania Łomży praw miejskich przez księcia Janusza I do utworzenia województwa łomżyńskiego w 1975 roku. Wykorzystując zabytki archiwalne, sfragistyczne i wyroby rzemiosła użytkowego ukazano życie mieszkańców Łomży na przestrzeni sześciu wieków. Wśród multimediów na szczególną uwagę zasługuje film z pogrzebu Romana Dmowskiego w Łomży w 1939 roku.

Tyle Miejc

Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej (ul. Leśna 7, Wasilków)

W skansenie można oglądnąć zabytkową drewnianą architekturę podlaskiej wsi. Odtworzone zostały układy osadnicze występujące w północno-wschodniej Polsce, takie jak: sektor budownictwa leśnego, dworskiego i przysiółek drobnoszlachecki. Przestrzeń uzupełniają obiekty małej architektury: krzyże, kapliczki, studnie. Wśród budynków mieszkalnych i gospodarczych, najbardziej reprezentacyjny to dwór z Bobry Wielkiej, który powstał około 1818 roku. Klasycystyczny, modrzewiowy dwór ziemiański, kryty gontowym dachem naczółkowym, z sześciokolumnowym portykiem, dawniej stanowił ważny ośrodek życia towarzyskiego w regionie. Gośćmi dworu byli Jan Bułhak – nestor polskiej fotografii, Wanda Miłaszewska – autorka licznych książek o dworskim życiu, Tadeusz Korzon – historyk. Z ówczesnymi właścicielami dworu zaprzyjaźnieni byli Jan Stanisławski – malarz, Ignacy Jan Paderewski – polityk i pianista, Eliza Orzeszkowa – pisarka. Ekspozycja prezentuje trzy najbardziej charakterystyczne pomieszczenia dworu wiejskiego z początku XX wieku: jadalnię, salon i kancelarię gospodarza. Pomieszczenia wypełnione są meblami, tkaninami i bibelotami, charakterystycznymi dla wnętrz dworskich. W muzeum zaprezentowano również wnętrze domu wiejskiego z Sokólszczyzny, stylizowane na lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XX wieku, czyli okres tuż po wprowadzeniu elektryfikacji. Układ pomieszczeń został w nim zorganizowany wokół systemu grzewczego. Na uwagę zasługuje charakterystyczny dla regionu „święty kąt”. Klimat wnętrza tworzą liczne tkaniny – makatki, kilimy i chodniki.

Tyle Miejsc